PORTILL News

BILGE ZENGİN
SİLİKON VADİSİ'NİN ŞAKA DÜKKANI
629 kişi görüntüledi

DİKKAT! YAPAY ZEKA YİNE 'MANTIK' SINAVINDAN KALDI: ALGORİTMALAR NEDEN BU KADAR SAÇMALIYOR?

"Robotlar dünyayı ele geçirecek" diye korkarken, hala 6 parmaklı insan görselleriyle karşılaşan sabırlı dostlarım! Bugün Ordinaryüs koltuğunda, yapay zekanın o parıltılı dünyasının arka bahçesine, yani "Hata Payı" (AI Failures) krallığına giriyoruz.
SİLİKON VADİSİ'NİN ŞAKA DÜKKANI
PORTILL AI Sesli Asistan
Bu makaleyi yapay zeka sesiyle dinleyebilirsiniz.
Ars Technica’nın son raporları gösteriyor ki; biz GPT’lere, Midjourney’lere hayran kalırken, bu modeller aslında hala "mantık" dediğimiz o basit insani kavramla kavga ediyorlar. Peki, bu dahi çocuk neden bazen mahalle bakkalı kadar bile hesap yapamıyor? Beynimiz bir bilgiyi bilmediğinde "Bilmiyorum" der. Ama yapay zeka, "Bilmiyorum" kelimesini lugatından silmiş gibi davranıyor. Buna teknik olarak "Halüsinasyon" diyoruz. Bunu şöyle hayal edin: Birine "Mona Lisa’nın en sevdiği pizza hangisiydi?" diye soruyorsunuz, o da size hiç bozmadan "Napoliten severdi, çünkü 1500’lü yıllarda Floransa’da bu moda olmuştu" diye destan yazıyor. Ars Technica’nın incelediği son AI modelleri, gerçek veriler bittiğinde o kadar özgüvenli yalanlar söylüyor ki, eğer konunun uzmanı değilseniz ona inanmamanız imkansız! Asıl olay, yapay zekanın bizi kandırması değil, kendisinin de kandığını fark etmemesi. AI modelleri, istatistiksel olarak en olası kelimeyi seçiyor; en doğru olanı değil. Mesela, bir AI modeline "Kız kardeşimin 3 kardeşi var, benim kaç kardeşim var?" diye sorduğunuzda, bazen 48 işlemci gücünü kullanıp "4" cevabını verebiliyor. Neden? Çünkü internetteki benzer sorularda cevap genelde buydu! İşte bu "Büyük Dil Modelleri"nin en büyük trajedisi: Anlamıyorlar, sadece taklit ediyorlar. İşin daha ciddi ve Ars Technica'nın üzerinde durduğu kısmı ise "Bias" yani önyargılar. Yapay zeka, internetteki verilerle eğitildiği için; internetteki tüm ırkçılığı, cinsiyetçiliği ve kalıp yargıları da bir sünger gibi emiyor. Bir işe alım algoritmasına "Doktor görseli üret" dediğinizde %90 oranında beyaz bir erkek üretiyorsa, bu AI'nın değil, bizim ona verdiğimiz tarihin bir aynasıdır. Ama sorun şu ki; bu ayna, hataları düzeltmek yerine onları dijital bir kural haline getiriyor. Key Takeaways (Aklınızda Kalsın): Özgüvenli Yalanlar: Yapay zeka bilmediği konularda susmak yerine, istatistiksel olarak en inandırıcı yalanı üretir. Mantık Boşluğu: AI, büyük veri setlerinde dahi olsa, ilkokul seviyesindeki mantık bilmecelerinde çuvallayabilir. Ayna Etkisi: Algoritmalar tarafsız değildir; onları eğiten verilerdeki tüm toplumsal önyargıları taşırlar. Geçen gün yapay zekaya "Bana bir yemek tarifi ver ama içinde hiç kalori olmasın" dedim. Bana "Görünmez spagetti" tarifi verdi. Malzemeler: Boş bir tabak ve hayal gücü. Galiba sonunda beni anlayan birini buldum!
Ars Technica’nın son raporları gösteriyor ki; biz GPT’lere, Midjourney’lere hayran kalırken, bu modeller aslında hala "mantık" dediğimiz o basit insani kavramla kavga ediyorlar. Peki, bu dahi çocuk neden bazen mahalle bakkalı kadar bile hesap yapamıyor? Beynimiz bir bilgiyi bilmediğinde "Bilmiyorum" der. Ama yapay zeka, "Bilmiyorum" kelimesini lugatından silmiş gibi davranıyor. Buna teknik olarak "Halüsinasyon" diyoruz. Bunu şöyle hayal edin: Birine "Mona Lisa’nın en sevdiği pizza hangisiydi?" diye soruyorsunuz, o da size hiç bozmadan "Napoliten severdi, çünkü 1500’lü yıllarda Floransa’da bu moda olmuştu" diye destan yazıyor. Ars Technica’nın incelediği son AI modelleri, gerçek veriler bittiğinde o kadar özgüvenli yalanlar söylüyor ki, eğer konunun uzmanı değilseniz ona inanmamanız imkansız!
Asıl olay, yapay zekanın bizi kandırması değil, kendisinin de kandığını fark etmemesi. AI modelleri, istatistiksel olarak en olası kelimeyi seçiyor; en doğru olanı değil. Mesela, bir AI modeline "Kız kardeşimin 3 kardeşi var, benim kaç kardeşim var?" diye sorduğunuzda, bazen 48 işlemci gücünü kullanıp "4" cevabını verebiliyor. Neden? Çünkü internetteki benzer sorularda cevap genelde buydu! İşte bu "Büyük Dil Modelleri"nin en büyük trajedisi: Anlamıyorlar, sadece taklit ediyorlar. İşin daha ciddi ve Ars Technica'nın üzerinde durduğu kısmı ise "Bias" yani önyargılar. Yapay zeka, internetteki verilerle eğitildiği için; internetteki tüm ırkçılığı, cinsiyetçiliği ve kalıp yargıları da bir sünger gibi emiyor. Bir işe alım algoritmasına "Doktor görseli üret" dediğinizde %90 oranında beyaz bir erkek üretiyorsa, bu AI'nın değil, bizim ona verdiğimiz tarihin bir aynasıdır. Ama sorun şu ki; bu ayna, hataları düzeltmek yerine onları dijital bir kural haline getiriyor. Key Takeaways (Aklınızda Kalsın): Özgüvenli Yalanlar: Yapay zeka bilmediği konularda susmak yerine, istatistiksel olarak en inandırıcı yalanı üretir. Mantık Boşluğu: AI, büyük veri setlerinde dahi olsa, ilkokul seviyesindeki mantık bilmecelerinde çuvallayabilir. Ayna Etkisi: Algoritmalar tarafsız değildir; onları eğiten verilerdeki tüm toplumsal önyargıları taşırlar. Geçen gün yapay zekaya "Bana bir yemek tarifi ver ama içinde hiç kalori olmasın" dedim. Bana "Görünmez spagetti" tarifi verdi. Malzemeler: Boş bir tabak ve hayal gücü. Galiba sonunda beni anlayan birini buldum!