The Portill Researcher olarak bugün, P. Bellisan’ın raporunda vurgulanan "Denge-Ayarlama Teorisi" üzerinden adaletin teknolojik evrimini masaya yatırıyoruz. Teknoloji hızla ilerlerken hukuk bu hıza nasıl yetişiyor? Daha da önemlisi; bir yazılım, mahkeme heyetine sunduğu bulguların arkasında durabilir mi? Nasıl yapıldığını anlamadığın bir yemeğe güvenme. Adli bilişimde de durum aynıdır. Eğer bir yapay zeka, bir şüphelinin suçlu olduğunu söylüyor ama bunu "nasıl" bulduğunu açıklayamıyorsa, bu bir kanıt değil, bir tahmindir. Bellisan’ın raporunda değindiği Açıklanabilir Yapay Zeka (XAI), işte tam bu noktada devreye giriyor. SHAP ve LIME gibi yöntemler, karmaşık algoritmaların "kara kutusunu" açarak, bir kanıtın neden suç unsuru olarak görüldüğünü hakimlerin ve jürilerin anlayabileceği bir dile tercüme ediyor. Artık algoritmalar sadece "buldum" demiyor, "şu sebeplerle buldum" diyerek bir nevi yeminli tanıklık yapıyor. Raporda belirtilen CNN ve LSTM modelleri, siber saldırı kalıplarını %99 gibi devasa bir doğrulukla tespit edebiliyor. Ancak bu "dijital tanıklar" kusursuz değildir. Algoritmik dürüstlük, verinin saflığına bağlıdır. Eğer suçun izlerini temizlemeye çalışan kötü niyetli "iş ortakları" veya siber saldırganlar, yapay zekayı yanlış verilerle (adversarial attacks) besleyerek manipüle ederse, adalet terazisi silikon bir tuzağa dönüşebilir. Sonuç olarak; makineler artık yeminli tanıklık yapıyor, karmaşık suç ağlarını saniyeler içinde deşifre ederek adalete hizmet ediyor. Ancak unutmamalıyız ki; bu dijital tanıklar, suçu temizlemeye çalışan iş ortağı niteliğindeki kötü niyetli kişilerce manipüle edilmezse gerçek adaleti sağlayabilir. Gelecek, kodların doğruluğu kadar, o kodları koruyan ellerin dürüstlüğüne bağlı.